در فضای مجازی راجع به بورس چه خبر است؟

نکات مهم متن

برای کسانی که فرصت مطالعه متن کامل و مشاهده همه نمودارها را ندارند، خلاصه مهم‌ترین یافته ها در مورد بورس را در اینجا آورده‌ایم:

  • در فضای مجازی، معمولا یک ماه پس از طرح مباحث زیاد راجع به سوددهی بورس، احتمال زیان بیان می‌شود.
  • در حال حاضر نسبت به سودده بودن یا زیان‌ده بودن بازار سرمایه، تردید و دودلی در فضای مجازی دیده می‌شود.
  • در دو سال اخیر، جذابیت بازار ارز برای سرمایه‌گذاری تغییر چندانی نداشته است ولی سهم بازار سرمایه و ارزهای دیجیتال به ویژه در سال ۹۹ افزایش چشمگیر داشته است.
  • در سال ۹۹، رشد چشمگیر صحبت‌ها در فضای مجازی با تصمیمات دولت و تشویق دولت به ورود مردم به بورس به واسطه سهام عدالت و عرضه سهام شرکت‌های دولتی افزایش داشته است. اگر سقوطی در پی باشد، نقش دولت در این ماجرا قابل اغماض نیست.
  • با ورود افراد جدید به بازار سرمایه، استفاده از واژه‌های تخصصی در مطالب آموزشی کاهش یافته و عبارت عمومی آموزش بورس زیاد شده است.
  • مطالب مرتبط با تحلیل بنیادی کاهش نداشته است ولی تحلیل تکنیکال جای خود را به واژه های عمومی داده است. افرادی که مدعی آموزش تکنیکال بوده اند، هدف خود را به مردم عادی تغییر داده‌اند.
  • وب سایت ایسنا، روزنامه جهان صنعت، کانال تلگرام بورس ۲۴، اکانت توییتر توییت بورس و بهنام صمدی، صفحه اینستاگرام مهناز صادقی از جمله موثرترین رسانه‌های حوزه بازار سرمایه در یک سال گذشته بوده‌اند.
  • سهم حضور کارگزاری آگاه تا انتهای سال ۹۸ بیش از سایر کارگزاری‌ها در فضای مجازی حضور داشته است ولی در دو ماه نخست سال ۹۹، جای خود را به کارگزاری مفید داده است.
  • مفید بیش از آگاه در توییتر و آگاه بیش از مفید در تلگرام و اینستاگرام فعال است.
  • با رونق گرفتن بورس، بحث‌های عرضه اولیه، صندوق‌های قابل معامله و آموزش بورس رونق گرفته‌اند.

توضیحات تفصیلی

بعید است کسی در ایران زندگی کند و از این طرف و آن طرف وضعیت غیرعادی بورس تهران را نشنیده باشد. دو سه ماهی است که قطار بورس بدون ترمز شتاب می‌گیرد و این را در همه‌ی صحبت‌های مرتبط با بورس از جمله میزان پرداختن به «کد بورسی» در فضای مجازی می‌توان مشاهده کرد:

نمودار ۱ – روند هفتگی طرح موضوع «کد بورسی» در فضای مجازی در دو سال گذشته

خیلی‌ها به دنبال گرفتن کد بورسی هستند تا وارد بورس شوند و در نتیجه بحث‌های متعددی در این خصوص شکل گرفته است. اما این ماجرا محدود به کد بورسی نیست. در همه‌ی موضوعات بورسی شاهد بحث‌های متعدد در فضای مجازی هستیم.

نمودار ۲ – تعداد کل مطالب مطرح شده راجع به بورس در دو سال گذشته

این مقاله به دنبال این است که ابعاد این موضوع در فضای مجازی را بیشتر باز کند و البته باز هم نشان دهد که فضای مجازی محل بسیار خوبی برای بررسی رفتارهای جامعه است و به نوعی تصویر نسبتا دقیقی از آن چه در جامعه در جریان است را ارایه می‌دهد.

سود یا ضرر؟

به نظر می‌رسد که علت هجوم مردم به بورس، باید ادراک مثبت از سوددهی این بازار باشد. در فضای مجازی نیز می‌توان این را مشاهده کرد.

نمودار ۳ – روند هفتگی طرح سودده بودن یا ضررده بودن سرمایه‌گذاری در بورس در یک سال گذشته

همانگونه که مشخص است، هم‌زمان با رشد بازار، موضوعاتی در خصوص سودده بودن سرمایه گذاری در بازار سرمایه مطرح می‌شود. اما دو نکته مهم در این نمودار مشاهده می‌شود:

  • نکته اول این‌که، عمدتا صحبت از ضررده بودن با یک تاخیر نسبت به سودده بودن مطرح شده است. یعنی اول روی جذابیت این بازار مانور داده می‌شود و بعد از مدتی عده‌ای نسبت به ضرر در این بازار هشدار می‌دهند.
  • نکته دوم این که در حال حاضر به شکل عجیبی هم صحبت از زیان‌دهی بازار و هم صحبت از سودده بودن بازار در حال طرح است. به نظر می‌رسد بسیاری از افرادی که در فضای مجازی در این خصوص اظهار نظر می‌کنند سردرگم هستند.

در حال حاضر حدود نسبت افرادی که در فضای مجازی این بازار را سودده می‌دانند به کسانی که از ضرر و زیان می‌گویند، ۳ به ۱ است.

نمودار ۴ – نسبت صحبت‌های سوددهی بازار نسبت به ضرردهی آن در سال ۹۹

در این میان علاقه‌مندان به رونق دادن بورس چه کسانی هستند؟ در بخش بعد و از روی ابرواژگان می‌توان متوجه نقش جدی دولت در رسانه‌ای کردن و تبلیغ ورود مردم عادی به بورس شد. دولت با عرضه اولیه سهام شرکت‌های دولتی و سهام عدالت به این فضا رونق زیادی بخشیده است.

اما علاقه‌مندان دیگر این بازار، گویا افرادی هستند که پیش از این به دنبال آموزش تکنیکال بورس بوده‌اند. چرا که با ورود مردم عادی و افزایش پست‌های آموزش عمومی بورس، صحبت‌های تکنیکال کاهش یافته و احتمالا به سمت جذب مردم عادی و آموزش آن‌ها تغییر مسیر داده است. ولی پست‌های تحلیل فاندامنتال نه افزایش چشمیگری داشته است و نه کاهش چشمگیری.

نمودار ۵ – میزان صحبت هفتگی راجع به آموزش عمومی بورس در مقابل تحلیل تکنیکال و تحلیل فاندامنتال

بورس در مقایسه با سایر بازا‌رهای سرمایه گذاری

روندهای بالا نشان می‌دهد که بورس خیلی رونق گرفته است. اما شاید این موضوع محدود به بورس نباشد و کلا علاقه‌ی جامعه به موضوعات سرمایه‌گذاری بیشتر شده است یا افراد بیشتری که در بازارهای مالی و سرمایه‌گذاری فعال هستند در حال اظهار نظر در فضای مجازی هستند. برای این که این را دقیق تر متوجه شویم خوب است که مقایسه‌ای بین بازارهای دیگر و بورس انجام دهیم.

نمودار ۶ – مقایسه روند پرداختن به بازارهای مختلف سرمایه‌گذاری

از نمودار بالا می‌توان متوجه شد که:

  • بورس در ابتدای سال ۹۸، در رتبه‌ی سوم جذابیت بعد از ارز و طلا قرار داشته است. اما از مسکن و خودرو بیشتر مورد بحث قرار می‌گرفته است.
  • در طول یک سال گذشته، میزان صحبت راجع به طلا و خودرو و مسکن تغییر محسوسی نداشته است. اما ارز و بورس بیش از سایرین رشد کرده‌اند.
  • بورس در حال حاضر، پربحث‌ترین بازار سرمایه گذاری در فضای مجازی است.
  • ارز دیجیتال نیز دو سه ماهی است که رونق زیادی گرفته است.

خوب است برای بهتر شدن تصویر از این رشد، نگاهی به سال ۹۸ و ۹۷ بیندازیم و میزان صحبت راجع به بازارهای مختلف را مقایسه کنیم.

نمودار ۷ – مقایسه جذابیت بازارهای سرمایه‌گذاری در فضای مجازی در سال ۱۳۹۹
نمودار ۸ – مقایسه جذابیت بازارهای سرمایه‌گذاری در فضای مجازی در سال ۱۳۹۸
نمودار ۹ – مقایسه جذابیت بازارهای سرمایه‌گذاری در فضای مجازی در سال ۱۳۹۷

از این نمودارها نیز می‌توان چند نکته را فهمید:

  • سال ۹۸، نسبت به سال ۹۷ رشد چشمگیری در درصد بحث‌های مرتبط با بورس مشاهده نمی‌شود. در واقع کل بحث ها رشد کرده است ولی سهم بورس از این موضوع و جذابیت آن افزایش چشمگیری نداشته است.
  • سال ۹۹ ولی جهشی بزرگ در جذابیت بورس در بحث‌ها مشاهده می‌شود که سهم بقیه بازارها را به شدت کاهش داده است.

بحث‌های بورسی راجع به چیست؟

برای این که تصویر کلی از بحث‌های بورسی داشته باشیم، می‌توانیم ابرواژگان این صحبت‌ها را در دو سال ۹۸ و ۹۹ مشاهده کنیم.

نمودار ۱۰ – ابر هشتگ توییتر در صحبت‌های پیرامون بورس در سال ۹۹

به نظر می‌آید در سال ۹۹، شستا و سهام_عدالت به شکل قابل توجهی در توییتر بیش از سایر موضوعات مورد توجه بوده اند و البته در کنار آنها کرونا و عرضه اولیه نیز مطرح شده است.

نمودار ۱۱ – ابر هشتگ توییتر در صحبت‌های پیرامون بورس در سال ۹۸

برخلاف سال ۹۹، در یک هشتگ سالانه برای صحبت‌های بورسی توییتر، نمی‌توان هشتگ شاخصی پیدا کرد. برای این سال بهتر است که مورد به مورد ابرواژه‌ها را کشید. برای این موضوع شاید خوب باشد که روند صحبت‌ها را نگاه کنیم و در محل‌هایی که بحث‌ها به شکل قابل توجهی رشد داشته است، ببینیم علت این رشد چه صحبت‌هایی بوده است تا تصویر دقیق‌تری از موضوعات مورد بحث داشته باشیم.

نمودار ۱۲ – روند صحبت‌های بورسی در فضای مجازی در سال ۹۸

از نمودار هفتگی فوق می‌توان فهمید که در «هفته‌ی اول مرداد ۹۸»، «هفته‌ی چهارم شهریور ۹۸»، «هفته‌ی اول دی ۹۸»، و «هفته‌ی چهارم اسفند۹۸» بحث‌ها رونق جدی داشته‌اند. در هر کدام از این زمان‌ها چه موضوعاتی بیش از سایر موضوعات مطرح بوده‌اند؟

نمودار ۱۳ – ابرهشتگ هفته اول مرداد ماه

هفته‌ی اول مرداد ۹۸: رد پای شستا (که البته از سال ۹۷ در ابرهشتگ‌های بورس به خاطر شرکت‌های تابعه‌اش دیده می‌شود) و ژن خوب (که به واسطه مدیرعاملی اقوام مسئولین در یکی از شرکت‌های شستا مطرح شده است)

نمودار ۱۴ – ابرهشتگ هفته چهارم شهریور ماه

هفته‌ی چهارم شهریور ۹۸: ایجاد بحث‌هایی پیرامون هپکو اراک، آرامکو و نمادهایی نظیر ذوب و وبصادر.

نمودار ۱۵ – ابرهشتگ هفته اول دی ماه

هفته‌ی اول دی ۹۸: طرح موضوعاتی در خصوص کروز و ارتباطات رانتی بعضی شرکت‌های صنعت خودروسازی با هشتگ اختاپوس

نمودار ۱۶ – ابرهشتگ هفته چهارم اسفند ماه

هفته‌ی چهارم اسفند ۹۸: هشتگ‌هایی مرتبط با کرونا و اثر آن بر بازار سرمایه و البته رونق گرفتن بحث های عرضه اولیه و بعضی شرکت ها مثل داروسازی_ابوریحان

برخلاف نمودارهای بالا که نشان می دهد در توییتر اتفاقات در زمان های مختلف بحث‌ها را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد. در فضای اینستاگرام بیشتر روی بحث‌هایی نظیر آموزش بورس و آشنایی با آن صحبت شده است. این مساله نشان می‌دهد که مطالب اینستاگرام برای مردم کمتر آشنا با بورس طراحی و ارایه شده‌اند.

نمودار ۱۷ – ابرهشتگ اینستاگرام در سال ۹۹
نمودار ۱۸ – ابرهشتگ اینستاگرام در سال ۹۸

ناشران برتر پست‌های مرتبط با بورس

نمودار ۱۹ – ناشران با بیشترین پست در تلگرام در شش ماه اخیر
نمودار ۲۰ – ناشران با بیشترین پست در توییتر در شش ماه اخیر
نمودار ۲۱ – ناشران با بیشترین پست در وب در شش ماه اخیر
نمودار ۲۲ – ناشران با بیشترین پست در رسانه های چاپی در شش ماه اخیر

توضیح این که در رسانه‌های چاپی دو رسانه به دلیل کپی رایت ارایه نشده‌اند.

اما این که یک رسانه تعداد بیشتری پست بگذارد نشان دهنده‌ی این نیست که چقدر آن رسانه در این حوزه اثرگذار است. برای پیدا کردن رسانه‌های اثرگذار به طور مثال در تلگرام باید تعداد بازدید را بررسی کرد و در توییتر تعداد لایک را. نمودارهای زیر به این منظور تهیه شده‌اند.

نمودار ۲۳ – ناشران با بیشترین بازدید در تلگرام در شش ماه اخیر
نمودار ۲۴ – ناشران با بیشترین لایک در توییتر در شش ماه اخیر

کارگزاری‌ها و فضای مجازی

کارگزاری‌ها شرکت‌هایی هستند که با رونق گرفتن بورس، رونق می‌گیرند. اما آیا سهم بازار کارگزاری‌ها که توسط سازمان بورس ارائه می‌شود، با میزان حضور آن‌ها در فضای مجازی ارتباط دارد؟ نمودارهای زیر این موضوع را تایید می‌کنند.

نمودار ۲۶ – میزان حضور کارگزاری‌ها در فضای مجازی

از نمودار فوق مشخص است که سهم مفید و آگاه و در مرحله بعد فارابی از سایر کارگزاری‌ها بیشتر است. ولی یک موضوع مهم این است که آیا در همه‌ی رسانه‌ها این نسبت وجود دارد؟

نمودار ۲۷ – سهم حضور کارگزاری‌ها در توییتر در شش ماه اخیر
نمودار ۲۸ – سهم حضور کارگزاری‌ها در تلگرام در شش ماه اخیر
نمودار ۲۹ – سهم حضور کارگزاری‌ها در اینستاگرام در شش ماه اخیر
نمودار ۳۰ – سهم حضور کارگزاری‌ها در وب در شش ماه اخیر

همان‌طور که از نمودارهای فوق مشخص است، کارگزاری‌ها در وب تقریبا سهم یکسان دارند. ولی:

  • کارگزاری آگاه در تلگرام و اینستاگرام بیش از سایرین حضور دارد.
  • کارگزاری مفید در توییتر حضور پررنگ‌تری دارد.

می‌توان گزارشات دقیق‌تری نیز استخراج کرد. تنها به‌عنوان مثال، نگاه می‌کنیم که آگاه در تلگرام بیشتر در چه کانال‌هایی حضور دارد.

نمودار ۳۱ – کانال‌هایی که کارگزاری آگاه در آن‌ها حضور پررنگی دارد

به این نکته نیز مجدد باید توجه شود که حضور از نظر تعداد پست، با میزان تاثیرگذاری پست‌ها متفاوت است. در نتیجه برای مقایسه‌ی موثربودن کارگزاری‌ها در هر رسانه می‌توان از شاخص‌هایی مثل بازدید یا لایک و کامنت استفاده کرد. از این حیث، جای کارگزاری‌ها در تلگرام تغییر می‌کند و فارابی به دومین کارگزاری ارتقا می‌یابد.

نمودار ۳۲ – سهم حضور موثر کارگزاری‌ها در تلگرام در شش ماه اخیر (بازدید پست‌ها)

علاقه به صندوق

نمودار ۳۳ – روند هفتگی مباحث مرتبط با صندوق در پست‌های پیرامون بورس در یک سال گذشته

بر‌خلاف کلیت بورس که به تدریج در سال ۹۸ افزایش داشت و یک جهش در سال ۹۹ را تجربه کرد، صندوق در سال ۹۸ خیلی مورد استقبال نبوده است و در سال ۹۹ جهشی را تجربه کرده است.

برای این‌که متوجه شویم علت این جهش در سال ۹۹ چیست، می‌توانیم به ابر کلمات در رسانه‌های مجازی مراجعه کنیم.

نمودار ۳۴ – ابرکلمات یک هفته گذشته در تلگرام حول موضوع صندوق

به نظر می‌رسد، بحث سهام دولت و صندوق‌های مرتبط با دولت و پذیره‌نویسی آن از جمله علل این رشد در هفته‌ی گذشته بوده است.

جمع‌بندی

این مقاله، تلاش کرده است که گزارشات اولیه‌ای از فضای مجازی و بورس ارائه کند و به این منظور از ابزار کاوان استفاده کرده است. خیلی از این گزارشات در صورت عمیق شدن می‌توانند ابعاد ماجرا را بهتر نمایش دهند ولی به دلیل حجم بالا نیاز است که در مطلب جداگانه ای ارایه شود.

دیدگاهی بنویسید

نوشته های مرتبط

جستجو کنید